We snappen het. Het idee om over te stappen klinkt in theorie geweldig, beter voor de planeet, op de lange termijn voordeliger, maar de praktische vragen zijn écht. We hebben de meest voorkomende even op een rijtje gezet.

Zijn ze eigenlijk wel hygiënisch?

Ja, zolang je ze goed schoonmaakt. Cups, discs en maandverbanden moeten je bij elke verschoning afspoelen en tussen cycli door steriliseren (heet water voor cups en discs, wasmachine voor wasbaar maandverband).

Menstruatieondergoed moet je na het dragen in koud water afspoelen en na elk gebruik wassen. Herbruikbare producten brengen geen groter infectierisico met zich mee dan wegwerpproducten, mits correct gebruikt, en verschillende merken hebben dat door onafhankelijke testen laten bevestigen.

Hoe was je menstruatieondergoed eigenlijk?

In het kort: spoel uit in koud water tot het water helder is (dit is de cruciale stap), en was vervolgens in de wasmachine op een koude of 30 graden was met je gewone wasgoed, met een mild wasmiddel. Sla wasverzachter over (die legt een laagje op de absorberende stof en vermindert de werking) en bleekmiddel (dat tast de stof aan). Hang ze waar mogelijk te drogen, want de droger kan in sommige merken het lekvrije laagje aantasten. Lukt het niet om ze meteen te wassen? Spoel ze dan even uit en stop ze in een waszakje tot het tijd is om te wassen.

Kun je een menstruatiecup gebruiken als je veel bloedverlies hebt?

In de meeste gevallen ja, en het kan zelfs een van de beste opties zijn als je veel bloed verliest. Cups vangen gemiddeld zo'n 30 ml op, en dat is ongeveer drie keer zoveel als een normale tampon kan absorberen. Heb je heel veel bloedverlies? Dan moet je hem in de eerste dag of twee misschien wat vaker legen, of overweeg je een cup met een grotere capaciteit of een menstruatiedisc, die tot wel 70 ml kan opvangen. Combineer met menstruatieondergoed als backup als je je in het begin nog zorgen maakt over lekken.

Wat als ik me niet prettig voel bij inwendige producten?

Dat hoef je ook niet te gebruiken, en je mist niets. Menstruatieondergoed en wasbaar maandverband zijn helemaal uitwendig en kunnen tampons voor de meeste mensen volledig vervangen. Veel vrouwen gebruiken nooit iets inwendig en doorlopen hun menstruatie prima. Het "beste" herbruikbare product is het product dat je ook echt gaat dragen, dus begin met wat goed voelt in plaats van wat op papier het slimst klinkt.

Gaat wasbaar maandverband ruiken?

Niet als je het goed behandelt. Menstruatiebloed zelf heeft pas een sterke geur als het een tijdje is blootgesteld aan lucht en bacteriën, dus de truc is om het maandverband kort na gebruik in koud water af te spoelen en in een klein waszakje te bewaren tot het wasdag is. Was ze binnen 24 tot 48 uur in plaats van ze lang te laten liggen, en gebruik een normaal wasmiddel in de machine. De meeste gebruikers merken helemaal geen geur op zodra ze een routine hebben gevonden.

Hoe lang gaan herbruikbare producten écht mee?

Dat hangt af van het product en hoe je ervoor zorgt. Menstruatiecups en discs gaan meestal tot wel 10 jaar mee met de juiste verzorging. Wasbaar maandverband gaat zo'n 5 jaar of langer mee. Menstruatieondergoed wordt meestal gerekend op 2 tot 5 jaar, of zo'n 30 tot 100 wasbeurten, afhankelijk van het merk, met kwaliteitssetjes aan de bovenkant van die range. Dat gezegd hebbende, voelt een product versleten aan, verliest het zijn absorptie of blijft het muf ruiken zelfs na het wassen? Dan is het tijd om het te vervangen.

Zijn ze écht kostenefficiënt?

Ja, vooral op de lange termijn. Eén menstruatiecup van €15 tot €30 kan over tien jaar honderden euro's aan tampons vervangen. Menstruatieondergoed heeft een hogere aanschafprijs (meestal €18 tot €40 per setje, met een starterpakket van drie tot vijf setjes voor €70 tot €150), maar als het drie jaar meegaat, kom je goedkoper uit dan met wegwerpproducten. Het break-even punt zit meestal binnen 6 tot 12 maanden bij cups, en binnen 12 tot 18 maanden bij menstruatieondergoed. Daarna bespaar je echt geld.

Voelt menstruatieondergoed dik of nat aan?

Moderne setjes zijn veel dunner dan mensen verwachten. De meeste setjes voelen vergelijkbaar met iets dikker dan gewoon ondergoed, en de absorberende laag is ontworpen om vocht weg te trekken van je huid, dus bij normaal gebruik zouden ze niet nat aan moeten voelen. Dikkere nachtmodellen of "super" varianten bestaan wel voor heviger bloedverlies, maar de modellen voor doordeweeks zijn discreet genoeg om onder een spijkerbroek, legging of sportkleding te dragen zonder dat het opvalt.

Waar begin je als je nog nooit een herbruikbaar product hebt gebruikt?

De makkelijkste instap is menstruatieondergoed, omdat er geen leercurve is en je niets hoeft in te brengen. Koop twee of drie setjes in een mix van absorptieniveaus (één normaal, één zwaar/nacht) en gebruik ze eerst op lichtere dagen om eraan te wennen. Vanaf daar kun je experimenteren met een menstruatiecup of disc als je inwendige producten wilt, of wasbaar maandverband toevoegen als je liever uitwendig blijft. De meeste mensen komen uit op een kleine mix in plaats van volledig op één product over te stappen, en dat is oprecht de meest praktische aanpak.

Wil je een vergelijking per merk om je eerste setje uit te kiezen? We testten 10 merken menstruatieondergoed in Nederland.

Kun je herbruikbare producten dragen in de sportschool, tijdens het zwemmen of 's nachts?

Grotendeels ja, met een paar kanttekeningen. Cups en discs zijn uitstekend voor zwemmen, sporten en 's nachts dragen, en je kunt ze tot 12 uur inhouden. Menstruatieondergoed werkt goed 's nachts (de meeste merken hebben specifieke modellen met hogere absorptie voor de nacht) en bij rustigere workouts, maar is niet ontworpen om mee te zwemmen. Wasbaar maandverband is ook niet aanbevolen voor het zwembad. Wil je volledige dekking voor een actieve levensstijl? Dan is een cup of disc meestal de meest veelzijdige optie.

De conclusie

Overstappen op herbruikbare producten hoeft niet alles of niets te zijn. De meeste mensen die de overstap maken, beginnen met één product, vinden in een paar cycli hun ritme, en voegen er geleidelijk andere aan toe. Er bestaat geen zuiverheidstoets. Een mix van herbruikbare producten voor het grootste deel van de maand en een pakje biologische wegwerpproducten in je tas voor verrassingen is een prima setup, en waarschijnlijk de meest realistische.

Bronnen

• Thuisarts.nl: Menstruatie. https://www.thuisarts.nl/menstruatie

• RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu): Onderzoek naar stoffen in menstruatieproducten. https://www.rivm.nl/menstruatieproducten

• Milieu Centraal: Menstruatieproducten en milieu. https://www.milieucentraal.nl/bewust-winkelen/persoonlijke-verzorging/menstruatieproducten/

• Plastic Soup Foundation: Plastic in menstruatieproducten. https://www.plasticsoupfoundation.org/plastic-problem/plastic-affect-us/menstrual-products/

• Voedingscentrum: IJzer. https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/ijzer.aspx

• Howard et al: Menstrual cups and reusable pads: A clinical review, The Lancet Public Health, 2019. https://www.thelancet.com/journals/lanpub/article/PIIS2468-2667(19)30111-2/fulltext

• Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG): Patientenvoorlichting. https://www.nvog.nl/patientvoorlichting/

Vrouwen Zorgeloos is een platform over vrouwengezondheid en lifestyle, opgericht om eerlijk advies, echte ervaringen en praktische welzijnstips te delen voor vrouwen in elke levensfase.