De meeste vrouwen hebben nooit een duidelijk antwoord gekregen op de vraag wat een 'normale' menstruatie nu eigenlijk is. We kregen een doosje tampons in onze handen geduwd en moesten het er verder maar mee doen. Jaren later zitten we dan om elf uur 's avonds te googelen op een zware dag of na het zien van rare bruine afscheiding, om uit te zoeken of er iets mis is.

De waarheid is dat 'normaal' een veel bredere range omvat dan ons ooit is verteld, en heel veel van wat alarmerend voelt is gewoon prima. Sommige dingen zijn wel echt de moeite waard om met je huisarts te bespreken, dus het helpt om het verschil te kennen. Hier lees je wat Thuisarts.nl en klinische richtlijnen er werkelijk over zeggen.

Cycluslengte: het venster van 21 tot 35 dagen

Je cyclus begint op dag één van je menstruatie en eindigt de dag voordat je volgende menstruatie begint. Gemiddeld is dat 28 dagen, maar alles tussen de 21 en 35 dagen wordt als normaal beschouwd, zolang het voor jou redelijk consistent is. Cycli verschuiven vaak een paar dagen van maand tot maand, vooral bij stress, ziekte, reizen of grote veranderingen in je leven.

Cycli zijn meestal wat onregelmatiger in de eerste paar jaar nadat je menstruatie is begonnen, en opnieuw in de jaren voor de overgang (perimenopauze), die al in je veertiger jaren kan beginnen. Heb je altijd al een cyclus van 32 dagen gehad? Dan is dat jouw normaal. Waar je op moet letten is een betekenisvolle verandering, niet of je precies de klassieke 28 dagen haalt.

Duur van de menstruatie: 2 tot 7 dagen

Een menstruatie duurt meestal tussen de twee en zeven dagen, met de meeste rond de vijf dagen. De eerste twee dagen zijn vaak het zwaarst, en wat lichter, bruiner bloedverlies aan het eind is helemaal normaal, omdat je baarmoederslijmvlies klaar is met afstoten. Alles langer dan zeven dagen wordt als verlengd beschouwd en is de moeite waard om bij je huisarts te benoemen.

Hoeveel is te veel?

Hier wordt het wat vager, want 'zwaar' is berucht subjectief. De meeste mensen verliezen tijdens een hele menstruatie tussen de 30 en 80 ml bloed (ongeveer twee tot vijf eetlepels, al lijkt het meestal veel meer). In plaats van milliliters worden deze praktische signalen van hevig menstrueel bloedverlies gebruikt:

• Een maandverband of tampon doorweekt elke één tot twee uur

• 's Nachts je bescherming moeten verschonen

• Dubbel moeten gebruiken (een tampon én een maandverband tegelijk)

• Stolsels groter dan een euromunt

• Doorlekken op je kleding of beddengoed ("flooding")

• Menstruaties die langer dan zeven dagen duren

Ongeveer één op de drie vrouwen omschrijft haar menstruatie als zwaar, en het is een van de meest voorkomende redenen voor vrouwen om naar de huisarts te gaan. Vaak is er geen onderliggende oorzaak, maar het kan ook duiden op vleesbomen, endometriose, adenomyose, poliepen of schildklierproblemen. Hevig bloedverlies veroorzaakt ook vaak bloedarmoede door ijzertekort, en dat is waarom je huisarts meestal een bloedonderzoek voorstelt.

Wat verschillende bloedkleuren echt betekenen

Menstruatiebloed verandert vooral van kleur door hoe lang het is blootgesteld aan zuurstof. Vers bloed verlaat je lichaam snel en is helderrood. Ouder bloed dat langer is blijven zitten, oxideert en wordt donkerder. Bijna alle kleurvariatie binnen één menstruatie is normaal.

Helderrood is vers bloed, kenmerkend voor je zwaarste dagen wanneer de doorstroom snel is.

Donkerrood of bordeauxrood is iets ouder bloed, vaak aan het eind van zwaardere dagen of 's ochtends na een nacht liggen.

Bruin of bijna zwart is geoxideerd, ouder bloed. Heel gewoon aan het begin en eind van je menstruatie, wanneer de doorstroom langzamer is. Bruine afscheiding tussen menstruaties door kan soms ovulatiebloedinkje of innestelingsbloed zijn, maar als het aanhoudt of ongebruikelijk is voor jou, benoem het dan even bij je huisarts.

Roze betekent meestal lichte doorstroom vermengd met baarmoederhalsvocht, vaak aan het begin of eind van je menstruatie of bij hormonale anticonceptie. Aanhoudende waterige roze afscheiding tussen menstruaties door is de moeite waard om te laten checken, vooral als je in de perimenopauze zit.

Oranje, grijs of groen is wel iets om serieus te nemen. Grijze of groenige afscheiding, vooral met een ongebruikelijke geur, jeuk of pijn, kan wijzen op een vaginale infectie zoals bacteriële vaginose of een soa. Grijze afscheiding tijdens een zwangerschap kan op iets serieuzers wijzen. Hoe dan ook, ga snel naar je huisarts of GGD soa polikliniek.

Klontjes: wanneer relax en wanneer bel je de huisarts

Kleine klontjes, vooral op je zwaarste dagen, zijn helemaal normaal. Ze ontstaan wanneer bloed sneller verzamelt dan dat je lichaam het kan afbreken met antistollingsmiddelen, en daarom zie je ze vaker 's ochtends of na een tijdje stilzitten.

Het advies is om naar je huisarts te gaan als je regelmatig stolsels groter dan een euromunt verliest, of als de klontering samengaat met doorlekken, hevige pijn of vermoeidheid. Vaak voorkomende grote klontjes kunnen wijzen op vleesbomen, een hormonale disbalans of andere aandoeningen die goed te behandelen zijn.

Wanneer maak je écht een afspraak bij de huisarts

Normaal varieert enorm, maar dit zijn de signalen die de moeite waard zijn om te laten onderzoeken:

• Cycli die structureel korter zijn dan 21 dagen of langer dan 35 dagen

• Menstruaties die langer duren dan 7 dagen

• Maandverband of tampons doorweekt elke 1 tot 2 uur

• Regelmatig stolsels groter dan een euromunt

• Bloedverlies tussen menstruaties door of na seks

• Hevige pijn die je ervan weerhoudt om te werken, slapen of normaal te functioneren

• Drie of meer overgeslagen menstruaties (en je bent niet zwanger of gebruikt geen hormonale anticonceptie die menstruaties onderdrukt)

• Grijze, groene of sterk onaangenaam ruikende afscheiding

• Elke plotselinge, betekenisvolle verandering ten opzichte van wat voor jou normaal is

Je hoeft niet met menstruaties te zitten die je leven verpesten. Hevig bloedverlies, hevige pijn en flinke verstoring zijn allemaal behandelbaar, en je huisarts heeft een goede toolkit om uit te zoeken wat er speelt, van bloedonderzoek en echo tot doorverwijzing naar een specialist als dat nodig is.

De conclusie

Menstruaties variëren, en de meeste variatie is prima. Wat belangrijker is dan precies aan een leerboekomschrijving voldoen, is jouw eigen normaal kennen, zodat je het opmerkt wanneer er echt iets verandert. Je cyclus bijhouden (een app, een notitieboekje, wat dan ook) maakt het veel makkelijker om je huisarts de juiste informatie te geven, en veel makkelijker om met zekerheid te weten dat alles inderdaad in orde is.

Bronnen

• Thuisarts.nl: Menstruatie. https://www.thuisarts.nl/menstruatie

• Thuisarts.nl: Ik heb veel bloedverlies bij mijn menstruatie. https://www.thuisarts.nl/menstruatie/ik-heb-veel-bloedverlies-bij-mijn-menstruatie

• Thuisarts.nl: Ik heb een onregelmatige menstruatie. https://www.thuisarts.nl/menstruatie/ik-heb-onregelmatige-menstruatie

• Thuisarts.nl: Bloedarmoede door ijzertekort. https://www.thuisarts.nl/bloedarmoede

• NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap): NHG Standaard Vaginaal bloedverlies. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/vaginaal-bloedverlies

• Radboudumc: Endometriose. https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/aandoeningen/endometriose

• Erasmus MC: Vleesbomen (myomen). https://www.erasmusmc.nl/nl-nl/patientenzorg/aandoeningen/vleesbomen

• RIVM / Soa Aids Nederland: Bacteriële vaginose. https://www.soaaids.nl/nl/bacteriele-vaginose

Vrouwen Zorgeloos is een platform over vrouwengezondheid en lifestyle, opgericht om eerlijk advies, echte ervaringen en praktische welzijnstips te delen voor vrouwen in elke levensfase.